Reklamda yapay zeka ibaresi zorunlu mu? 1 Ağustos 2026 yönetmeliği

Yönetmelik tam olarak ne diyor?

Değişiklikle yönetmeliğin 18'inci maddesine sekizinci fıkra eklendi. Fıkraya göre reklamlarda, tüketicilerin bir mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zeka veya başka bir yazılımın kullanılması ya da yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu husus açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilir.

27'nci maddeye eklenen on ikinci fıkra ise ayrı bir yasak getiriyor: gerçek bir kişinin yapay zeka ile oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği, kullandığı ya da tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar yapılamaz. Bu yasak ibareyle aşılamaz; ibare eklemek bu tür bir reklamı yasal hale getirmez.

İbare hangi durumlarda gerekir?

Fıkranın iki tetikleyicisi var. İkincisi nettir: yapay zeka ile üretilmiş ve gerçek bir insandan ayırt edilemeyen bir karakter (sunucu, içerik üreticisi, müşteri gibi görünen kişi) reklamda yer alıyorsa ibare gerekir. Birincisi daha geniştir ve yoruma açıktır: yapay zekanın tüketicinin kararını önemli ölçüde etkileyecek biçimde kullanılması.

Aşağıdaki değerlendirmeler yönetmelik metninin sade bir okumasıdır; sınırdaki durumlar için bir hukukçuya danışın.

• Gerçekçi yapay zeka sunucu ya da UGC içerik üreticisi: ibare gerekir.
• Ürünün yapay zeka ile üretilmiş görüntüsü, ürünü olduğundan farklı gösterebilecek şekilde kullanılıyorsa: ibare gerekir; ürün yine de gerçeğe uygun gösterilmelidir.
• Açıkça çizgi film ya da animasyon olduğu anlaşılan karakter: insandan ayırt edilemez sayılmadığı için ikinci tetikleyici kapsamına girmez.
• Yalnızca altyazı, renk düzeltme ya da kurgu için kullanılan yazılım: kararı etkileyen bir kullanım olmadıkça kuralın hedefi değildir.
• Gerçek bir ünlünün ya da kişinin yapay zeka kopyasıyla ürünü kullanıyormuş gibi gösterilmesi: yasaktır (md. 27/12), ibare çözüm değildir.

Yapay zeka seslendirmesi de kapsamda mı?

Yönetmelik metni sesi ayrıca saymıyor; "dijital karakter" ve "yapay zeka veya başka bir yazılımın kullanılması" ifadelerini kullanıyor. Gerçek bir insan sesinden ayırt edilemeyen bir yapay zeka seslendirmesi, izleyicide reklamdaki kişinin gerçek olduğu izlenimini güçlendirdiği ölçüde birinci tetikleyici kapsamında değerlendirilebilir.

Pratik öneri: videoda yapay zeka ile üretilmiş bir kişi ya da ses varsa ibareyi ekleyin. Maliyeti düşüktür ve olası bir incelemede şeffaflığı gösterir.

İbare nasıl ve nereye yazılmalı?

Yönetmelik belirli bir cümle ya da konum şart koşmuyor; ölçüt açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir olması. Bu, izleyicinin reklamı izlerken ibareyi fark edip okuyabilmesi demektir. Yalnızca uzun bir açıklama metninin sonuna ya da etiket yığınının içine yazılan bir not bu ölçütü karşılamayabilir.

• Videonun üzerinde, okunabilir büyüklükte ve kontrastta bir ibare kullanın.
• İbareyi tek bir karede değil, videonun tamamında ya da en azından yapay zeka karakterinin göründüğü sürece gösterin.
• Platform arayüzünün kapladığı alanlara (alt açıklama, sağ düğmeler) değil, güvenli alana yerleştirin.
• Kısa ve net bir ifade seçin: "Yapay zekâ ile üretilmiştir" gibi.
• Reklam metninde ya da açıklamada da aynı bilgiyi tekrar edin.

Platformların kendi etiketleri yetmez mi?

TikTok ve Meta gibi platformların yapay zeka içeriği için kendi etiketleri ve politikaları vardır; ancak bunlar platform kuralıdır ve yönetmelikteki yükümlülüğün yerini almaz. Yükümlülük reklam verene aittir. Reklamı yayınlamadan önce hem yönetmeliğe hem de reklamın yayınlanacağı platformun güncel politikasına göre kontrol edin.

İlgili:Influencer reklam etiketi: #işbirliği yeterli mi?

Kurala uyulmazsa ne olur?

Yönetmelik, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a dayanır. Bu kanuna aykırı reklamları Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu inceler; kurul reklamın durdurulmasına, düzeltilmesine ve idari para cezasına karar verebilir. Ceza tutarları her yıl güncellendiği için güncel değeri Bakanlığın duyurularından kontrol edin.

ReklamÜret'te ibareyi nasıl eklersiniz?

ReklamÜret'te ürettiğiniz reklamlarda "Reklam ayarları" bölümündeki kutuyu işaretlediğinizde "Yapay zekâ ile üretilmiştir" ibaresi videonun tamamında sol üstte, güvenli alanda gösterilir. Ayar varsayılan olarak kapalıdır, çünkü yükümlülüğün değerlendirmesi reklam verene aittir; yapay zeka ile üretilmiş bir kişi içeren reklamlarda açmanızı öneririz.